Hoe co-creëert Mooi, Mooier Middelland?

Mooi, mooier Middelland is een experiment in co-creatie in een wijk van Delfshaven, Rotterdam. Sinds de zomer van 2015 zijn de Middellanders onder de bezielende bestuurlijke leiding van burgemeester Aboutaleb, aan de slag om hun wijk te verbeteren. Vanaf het voorjaar 2016 is het programma Mooi, mooier Middelland in uitvoering gegaan. In het filmpje zien we Frank van Steenbergen, onderzoeker DRIFT, Dutch Research Intsitute for Transitions van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Van Steenbergen presenteert in het Rotterdamse Brancopark de tussenevaluatie naar de verloop van het co-creatieproces. Wat betekende dit voor de Middellanders en wat voor de gemeente Rotterdam? Hij spreekt over de zogenaamde Windows of opportunity ontstaan in het machtsvacuüm van de afgelopen periode en de kans om het bestuur in de wijk en in de gemeente Rotterdam opnieuw uit te vinden.

In zijn reactie spreekt burgemeester Aboutaleb over het belang van rechtstreekse democratie en co-creatie met de burgers. Zo nam hij het initiatief tot de driehoek nieuwe stijl, toegankelijk voor alle 600 duizend Rotterdammers. Die nieuwe driehoek-gesprekken geven een completer beeld als het gaat om het verbeteren van de veiligheid in de wijk. Als voorbeeld noemt Aboutaleb het ruimhartige coffeeshopbeleid, waarvoor in de raad van links tot rechts een breed draagvlak is. Spreek je met de bewoners in de omgeving van zo’n coffeeshop, dan hoor je een heel ander geluid.

Fijntjes onderstreept de burgemeester dat de verbetertrajecten voor de wijk wat hem betreft niet snel genoeg gaan en dat het co-creatieproces met de bewoners net zo stroperig lijkt, als het officiële beslisproces van de gemeenteraad. Meerdere malen moedigt hij de Middellanders en de professionals aan om vaart te maken: in maart 2018 wachten de nieuwe gemeenteraadsverkiezingen.

♦ De vraag van vandaag: woensdag 17 mei 2017

Wat maakt Bas van Bavel zo somber?

‘Van nature ben ik een redelijk optimistisch mens, maar over de economie ben ik helaas somber’, zo schetst Bas van Bavel, historicus en hoogleraar Transities van Economie en Samenleving van de Universiteit Utrecht zijn professionele gemoedstoestand. De westerse economie is tanende en neemt in zijn val de democratie mee.

Op de discussieavond #New Democracy & de Vrije Markt in Pakhuis de Zwijger presenteert de hoogleraar het gedachtegoed van zijn nieuwste publicatie The Invisible hand. Van Bavel: ‘Een markteconomie is een dynamisch systeem, waarbij we een cyclus van opkomst en neergang doorlopen. Helaas zitten we nu in de neergaande fase.’

Bij een vrijemarkteconomie zijn zowel de output – de diensten en producten-, als de input – grond, arbeid, kapitaal – onderhevig aan de markt. Dat is in Nederland eigenlijk pas het geval sinds de jaren ’90. Daarvoor bestonden er naast de markteconomie veel meer systemen, zoals corporaties, familiesystemen, associaties en gilden.

Een dergelijke markteconomie is redelijk uniek in de wereld. De onderzoekers vonden een voorbeeld in het middeleeuwse Iraq van 600 – 1000. In Italië was er een markteconomie van de 13de tot de 16de eeuw. In Nederland vanaf de 15de eeuw tot nu. In Engeland vanaf de 17de eeuw en de Verenigde Staten vanaf de 19de eeuw. En, anders dan vaak gedacht, volgt de markt het democratiseringsproces in plaats van andersom.

De economische cyclus begint als de burgers in opstand komen tegen de feodale elite, het dictatorschap of een tussenvorm van autocratie en democratie, zoals in het huidige Rusland. In de westerse wereld begon dat proces aan het begin van de 20ste eeuw, toen de burgers zich door grotere en kleinere opstanden zich vrijmaakten en organiseerden in politieke partijen, coöperaties en zorgden voor diverse collectieve voorzieningen, zoals de Boerenleenbank en verzekeringen.

Door het breken van de macht van de elite, ontstond er ruimte voor democratie. Wat volgt is een fase van machtsevenwicht, maar door de verhandeling van grond, arbeid en kapitaal komen daar scheurtjes in: er vindt accumulatie plaats en een steeds kleinere groep krijgt steeds meer grond, arbeid en kapitaal in handen.
Van Bavel: ‘Je ziet dan dat de vermogensongelijkheid enorm toeneemt. Dat is voor mij een belangrijk signaal dat we ons op een kantelpunt in de cyclus bevinden.’

De vermogensongelijkheid is volgens de onderzoeker in Nederland vrijwel maximaal. Een feit waarover bijna niemand spreekt. Van Bavel: ‘Vermogensongelijkheid vindt een uitweg in de financiële markten, dat is wat mij betreft een tweede waarschuwing.’  Point of no return is bereikt als de echte economie dusdanig stagneert dat vermogenden kiezen om te investeren in politieke macht en de democratische regels aan hun laars lappen of wetten gaan passen. Van Bavel: ‘Dan krijg je decennia lang een implosie: het verdwijnen van de gelijkheid en van de democratie.’

‘Denkt u ook weleens in oplossingen’, wil moderator Rindert de Groot weten. Van Bavel: ‘Voor mij is de geschiedenis de belangrijkste kennisbron. Nog geen enkele van de markteconomieën is in het verleden geslaagd om het tij te keren.’ Toch gloort er hoop. Van Bavel: ‘Door dit systeemonderzoek weten we nu hoe we als mens onderworpen zijn aan een bepaalde logica. Wie weet geven deze inzichten ons de kans om toch invloed op deze cyclus uit te oefenen.’

Lees ook het interview met Bas van Bavel, geschreven door Ieva Punyte: https://citiesintransition.eu/interview/is-it-really-about-the-invisible-hand

♦ De vraag van vandaag: maandag 15 mei 2017

Waar vindt stedelijke innovatie plaats?

 

Amsterdam, 4 oktober 2016. In zijn keynote speech voor het Urban Management Congres van de Hogeschool van Amsterdam, spreekt professor Robin Hambleton, faculteit Milieu en Techniek, Universiteit van West Engeland, over Place Based Leadership. Juist de leiders die zich verbinden aan een buurt, wijk of stad, kunnen het verschil maken, als het gaat om leefbaarheid. Tientallen voorbeelden passeren de revue uit steden als Guangzhou, Freiburg en Portland.

2016-10-04-10-05-04
Grootstedelijke innovatie vindt volgens Hambleton plaats daar waar domeinen elkaar overlappen en leiders over de grenzen van hun invloedsfeer het gesprek met elkaar aangaan.

De Buurtzaak in Amsterdam Nieuw-West, was op 29 september zo’n plaats van ontmoeting. Daar troffen zo’n 250 formele en informele leiders vanuit maatschappelijke initiatieven, politiek, kennisinstellingen en gemeentelijke overheid elkaar tijdens de werkconferentie Ruimte voor Maatschappelijk Initiatief. Hieronder een greep uit de tien workshops.

city-2-city-learning-rotterdamhks_3100
City-2-City Learning 010/020: The Right to Challenge Workshop met o.a. Ines Balkema, Maarten de Gaaij, Liliane Geerlink (Right to Challenge Rotterdam), co-referenten uit Amsterdam: Lex de Jong, Arnoud Hekkens van Gemaal Mercator. Verslag Margreet van der Vlies (Operatie Periscoop) Wat gaan we doen? Na een korte presentatie Right to Challenge Rotterdam, interviewen bewoner Liliane en ambtenaar Maarten elkaar. De twee Amsterdamse co-referenten mengen zich in het gesprek. We dagen de aanwezigen uit om zich te positioneren op enkele fictieve dilemmalijnen. Hoe vinden de systeem- en de leefwereld elkaar? Foto: Hugo Keizer ©
martien-in-workshop-1ste-ruimtelab-hks_3073
De dienstbare stad Workshop met o.a. Martien Kuitenbrouwer (UvA), Redouan Boussaid (Lucas Community), Pierre Mehlkopf (De Meevaart/Mijnspoor), Henk Roodenburg, Christa Brinkhuis (WPI Amsterdam) Wat gaan we doen? Als initiatiefnemer loop je vaak tegen beperkende regels aan van onder meer WPI (de sociale dienst). Je kunt de rollen ook omdraaien en kijken hoe de overheid zich dienstbaar kan maken aan het initiatief. De Lucas Community en De Meevaart/Mijnspoor doen verregaande voorstellen voor regelluwe bijstand met een klantgerichte benadering. Foto: Hugo Keizer ©
workshop-jaaphks_3124
Padvinden in het oerwoud van de zorg Workshop met o.a. gespreksleider Aziyme Akgun (Stichting Aminah), Jaap Prummel (Bewonersacademie, het West Manifest), Brecht van Beers (Stadsdorpen Zuid), Gracia Velland, Jeroen van Berkel (Stadsdeel West), Andor Kwee (gebiedsteam Oud-Zuid), Ron van Beek (Philadelphia Zorg o.v.). Verslag Guido Koster (Bewonersacademie) Wat gaan we doen? Informele zorgnetwerken en patiënten lopen geregeld vast doordat de formele zorg zich aan het terugtrekken is. Daardoor ontstaat een kloof. Maatschappelijke initiatieven overbruggen die zo goed mogelijk, maar vaak los van elkaar. Er is een stedelijke aanpak nodig, waardoor deze initiatieven duurzamer kunnen samenwerken en worden ondersteund, waarbij zorg en welzijn en gemeente aansluiten. Daarmee starten we in deze workshop. Foto: Hugo Keizer©
workshop-nies-hks_3126
Stem van de stad Workshop met o.a. gespreksleider Fairouz ben Salah (Nouhad), Jasper Etten (CommunicatieLab West), Patrick Dorder (Zuidoost TV), Jhein Lohman (Verdieping21), Kiki Kip (afdeling Communicatie), Hoofdredactieteam Gemeente Amsterdam, Yvette Jeuken (Netwerk Democratie), Joke Bakker (Het Gewilde Westen). Verslag Verdieping 21 Wat gaan we doen? De daad bij het woord. Hoe krijgen burgerjournalisten meer stem in visie en beleid van de gemeente. Gemeente en initiatieven zetten samen redactieteam op van (burger)journalisten en ambtenaren voor de berichtgeving over Ruimte voor Initiatief. Waarover gaan we berichten, hoe en met wie? Zie ook het filmpje Stem van de Stad over een meervoudig communicatienetwerk voor Amsterdam: www.hetnieuwetussen.nl
Foto: Hugo Keizer©
workshop-ramon-hks_3097
De wereld in de buurt, integratie van vluchtelingen Workshop met o.a. Ramon Schleijpen, Loes Leatemia, Pieter de Jong (Gastvrij Oost), Marije Bierlaagh (Gemeente Amsterdam), Joachim Meerkerk (Pakhuis de Zwijger) Wat gaan we doen? In HOOST Mauritskade organiseerden 31 vluchtelingen en buurtbewoners samen een tijdelijke opvang. De gemeente faciliteerde. Gastvrij Oost wil deze aanpak verduurzamen en gaat door met het organiseren van directe integratie door vluchtelingen en buurtbewoners zelf. De bestuurlijke ambitie Ruimte voor Initiatief noemt maatschappelijk aanbesteden als methodiek. Maar lukt dat ook in de praktijk? En wie hebben we daarbij nodig? Foto: Hugo Keizer ©

 

wethouders-hks_2941
De verantwoordelijke wethouders Ruimte voor Initiatief Laurens Ivens en Abdeluheb Choho Foto; Hugo Keizer ©
zaalhks_2970
Foto: Hugo Keizer ©

“Waar vindt stedelijke innovatie plaats?” verder lezen

Heeft New York een antwoord op Airbnb Amsterdam?

Zondag bij Tegenlicht de documentaire gezien over Airbnb Amsterdam? Maak je je zorgen over de effecten van langdurig huizenverhuur (langer dan 60 dagen) op de samenhang in jouw buurt? Wellicht biedt deze New-Yorkse aanpak inspiratie om overmatig gebruik van woonhuizen voor de toeristenindustrie tegen te gaan.

What if investment in real estate and concern for local community went together?

The NYC Real Estate Investment Cooperative (NYC REIC) is a group of over 300 New Yorkers who are pooling their money and power to secure space for community, small business, and cultural use in NYC.

Consistent with the principles and spirit of the cooperative movement, NYC REIC makes long-term, stabilizing, and transformative investments for the mutual benefit of our member-owners and our community. More information: http://nycreic.com/

Wie is de moeder van de ‘meent’?

Is er voor het beheren van gemeenschappelijke bronnen (commons of meent) als water, lucht en grond een alternatief voor staat en privaat? Op 13 september j.l. verzorgde de Amerikaanse wetenschapper Shiela Foster een gastcollege over de Urban Commons in Pakhuis de Zwijger.

2016-09-13-20-12-29

Het werk van Foster is mede gebaseerd op het gedachtengoed van de Amerikaanse wetenschapper Elinor Ostrom, nobelprijswinnaar (2009) Economie. Zij publiceerde het boek: Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Voor wie meer wil lezen, volgt hieronder een samenvatting van dit standaardwerk.

commonscommons-nieuwe-uitgaveThe governance of natural resources used bij many individuals in common is an issue of increasing concern to policy analysts. Both state control and privatization of resources have been advocated, but neither the state nor the market have been uniformly successful in solving common pool resource problems. After critiquing the foundations of policy analysis as applied to natural resources, Elinor Ostrom here provides a unique body of empirical data to explore conditions under which common pool resource problems have been satisfactorily or unsatisfactorily solved. Dr. Ostrom first describes three models most frequently used as the foundation for recommending state or market solutions. She then outlines theoretical and empirical alternatives to these models in order to illustrate the diversity of possible solutions. In the following chapters she uses institutional analysis to examine different ways–both successful and unsuccessful–of governing the commons. In contrast to the proposition of the tragedy of the commons argument, common pool problems sometimes are solved by voluntary organizations rather than by a coercive state. Among the cases considered are communal tenure in meadows and forests, irrigation communities and other water rights, and fisheries.
Bron: website Amazon

Kan CityMaking democratie vernieuwen?

2016-05-30 13.41.35

‘Zeker dat kan’, verzekert prof. dr. John Grin, hoogleraar systeeminnovaties, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam tijdens een debat op de CityMakers Summit van 27 – 30 mei in Pakhuis de Zwijger te Amsterdam. Grin: ‘In de transitietheorie kennen we drie stadia van verandering. De praktijken van CityMakers zorgen voor een nieuwe dynamiek. Een dynamiek waarmee ons democratisch bestel niet goed uit de voeten kan. Het beste is dan om te gaan experimenteren door als CityMakers, politici en overheidsorganisaties samen te werken aan thema’s en vraagstukken en platforms te bouwen voor kennisuitwisseling. Zo ontwikkelen zich nieuwe structuren. Dat is de 2de transitiefase.’ Onmogelijk om vraagstukken rond smart mobility, smart society en smart economie, binnen de bestaande structuren aan te pakken, zo stelt Grin. Voor de 3de en laatste transitiefase is het nodig dat ook de organisatiestructuren, wetten en de democratie veranderen.

Bologna Regulation
Hoe kom je nu vanuit de lokale CityMakers-praktijken naar de volgende fase? Verschillende Europese steden experimenteren met dit vraagstuk. De sociaal economische problemen in de Italiaanse stad Bologna waren zo groot dat de overheid, sociale ondernemers, hoge scholen en universiteiten besloten gezamenlijk een proces te ontwerpen dat leidde tot de Bologna Regulation, met richtlijnen voor de publiek-private samenwerking in het publiek domein. Zie ook: www.labgov.it/bologna-regulation-on-public-collaboration-for-urban-commons

Multidisciplinair team
Om de kloof tussen burgers en overheid te overspannen heb je brugorganisaties nodig’, betoogt prof. dr. Christian Iaione van de Laboratory for the Governance of Commons (LabGov), onderdeel van de LUISS University in Rome en de International Center of Democracy and Democratization. Iaione: ‘Denk niet aan één organisatie, het gaat meer om verschillende losjes gekoppelde equipes, waarin zowel de overheid als de sociale vernieuwers zijn vertegenwoordigd. En zorg binnen zo’n team voor de juiste competentiemix.’ Een optimaal functionerend team bestaat volgens Iaione uit de volgende experts: overheid (jurist), communicatie/ social designer, economie/duurzaamheid, architect/urban designer en een imageneer die nieuwe processen kan visualiseren en kan reframen.

Prototyping
Het veranderingsproces in Bologna startte in 2015 met mapping: het in kaart brengen van de burgerinitiatieven in de verschillende stadsdelen. Daarna experimenteerden overheid en sociale vernieuwers en werkten aan de Bologna Regulation. Nu is de fase van prototyping aangebroken. Iaione: ‘Je moet altijd simpel starten, daar waar de energie bij de burgers zelf zit. Dus een eerste stap was dat burgers een bankje in een stadpark wilden. De volgende stap is dat overheid en burgers onderzoeken of ze samen een deel van het park kunnen beheren. Langzamerhand ontstaat er zo samenwerkingen met een polycentrale overheid. Volgende stap is om te kijken of je vanuit die nieuwe sociale infrastructuur kunt komen tot systeemveranderingen, ook in de democratie.

City-2-City Learning
De ambitie van Iaione is om in de periode 2016 – 2017 banden aan te gaan met meerdere steden, om te leren van elkaars praktijken. Iaione: ‘Na deze CityMakers Summit ga ik naar New York om verdere samenwerking binnen LabGov te onderzoeken.’ Ook lopen er contacten met Jeruzalem, Rome, Amsterdam en Utrecht.

#CityMakers #NewDemocracy #LabGov @jgrin1 @chrisiaio

♦ De vraag van vandaag: maandag 30 mei 2016